Otomatik ve DSG şanzımanlarının iç aksam revizyonu; dişli, rulman, senkromeç, debriyaj paketi yenileme.
Titreşim, ses ve sarsıntı kontrolü, yağ numunesi analizi.
Şanzıman araçtan indirilir, tüm iç aksam çıkarılır.
Dişli, rulman, mil eksenel/çevresel toleranslar mikrometre ile ölçülür.
Aşınmış parçalar orijinal OEM ile değiştirilir.
Montaj, yağlama, elektronik kalibrasyon, yol testi.
Şanzıman revizyonu, Volkswagen, Audi, Skoda, Seat, Cupra ve Porsche araçlarda şanzımanın araçtan indirilip komple sökülerek dişli, rulman, senkromeç, mil ve debriyaj paketinin tek tek ölçülüp aşınmış olanların yenilenmesi işlemidir. Mekatronik tamirinden ya da yağ değişiminden farkı, işin elektronik ya da hidrolik katmanda değil, şanzımanın mekanik iç aksamında yapılmasıdır. Kocabıyık Oto olarak 2003'ten beri Zeytinburnu'ndaki atölyemizde DSG, S tronic, Aisin Tiptronic ve manuel VAG şanzımanlarında bu işi yapıyoruz.
Revizyon kararı dışarıdan bakarak verilmez. Uğultu, takırtı, vites oranı hataları ve yağda metal talaşı gibi işaretler bir araya geldiğinde mekanik aşınmadan şüpheleniriz; ancak son sözü söküm sonrası ölçüm söyler. Bu yüzden ön teşhisi ücretsiz yapıyor, yazılı teklifi ancak şanzımanın içini gördükten sonra veriyoruz.
Bu sayfada revizyonun ne zaman gerektiğini, atölyede nasıl ilerlediğini, hangi şanzımanlarda uyguladığımızı ve sık yapılan yanlışları anlatıyoruz. Amacımız, aracınızda bu işe gerçekten ihtiyaç olup olmadığını anlamanızı sağlamak. Çünkü bazı şikâyetler revizyon değil, çok daha küçük bir müdahale ister.
Bir DSG ya da S tronic şanzımanı üç katmanda düşünmek işi kolaylaştırır: vites geçişlerini yöneten elektronik-hidrolik beyin olan mekatronik, gücü motordan dişlilere aktaran debriyaj paketi ve gücü tekerleklere ulaştıran dişli-mil-rulman grubu. DSG mekatronik tamiri ilk katmanla ilgilenir, debriyaj seti değişimi ikinci katmanla. Revizyon ise üçüncü katmana, yani şanzımanın mekanik gövdesine iner.
Dişliler ve rulmanlar normal kullanımda yıllarca ses çıkarmadan çalışır. Yağın eskimesi, seviyenin düşmesi, su girişi ya da kayan debriyajın yarattığı ısı bu parçaların yüzeyini bozmaya başlar. Aşınan rulman boşluk yapar, boşluk mili eğer, eğilen mil dişli yanaklarını düzensiz yıpratır. Bu zincir başladığında yağ değişimi ya da yazılım güncellemesi sesi azaltabilir ama ilerlemeyi durdurmaz.
Aisin Tiptronic gibi tork konvertörlü otomatiklerde ve 02Q, 0A6 gibi manuel şanzımanlarda mantık aynıdır. Tork konvertörü ya da çift kütleli volan da revizyonun parçası olabilir, çünkü bunlar dişli grubuyla aynı yük zincirini paylaşır ve biri bozulduğunda diğerini yorar.
Mekanik aşınma kendini çoğunlukla sesle duyurur. Hızla birlikte artan ve vitesten bağımsız uğultu rulmanı, yalnızca belirli bir viteste ortaya çıkan vızıltı o vitesin dişli çiftini, rölantide gelip yük bindiğinde değişen takırtı ise giriş tarafını işaret eder. Hangi sesin hangi parçadan geldiğini ayırmak teşhisin ilk adımıdır; yol testinde sesi hız, vites ve sıcaklıkla eşleştiriyoruz.
Elektronik tarafta da izler kalır. VCDS ve ODIS ile okuduğumuz kayıtlarda P0730 gibi vites oranı hataları, P0894 şanzıman bileşeni kayması ya da P2711 beklenmedik mekanik debriyaj kayması, kontrol ünitesinin istediği ile şanzımanın gerçekte yaptığı arasında fark olduğunu söyler. Bu kodlar tek başına revizyon kararı verdirmez, ama mekanik bir nedeni sorgulamamız gerektiğini gösterir.
Son ve en belirleyici işaret yağdır. Boşaltılan yağda ince gri parıltı normal kullanım kalıntısıdır; gözle görülür metal talaşı, kıymık ya da mıknatısa yapışan iri parçacıklar ise bir yerin kesildiğini anlatır. Yağ numunesini ön teşhiste inceliyor, talaşın büyüklüğüne ve şekline göre hangi bölgeden geldiğine dair bir öngörü oluşturuyoruz.
İşe şanzımanı indirmeden önce yol testi ve arıza kaydı okumasıyla başlıyoruz; sesin ve sarsıntının hangi hızda, hangi viteste, soğukta mı sıcakta mı geldiğini not ediyoruz. Ardından şanzımanı araçtan indirip mekatroniği ayırıyor, gövdeyi açıyor ve tüm iç aksamı tezgaha diziyoruz. Her parça yıkanıp temizlendikten sonra ölçüm başlıyor.
Dişlilerde yanak yüzeyi, diş kökünde çatlak ve pitting dediğimiz yüzey çukurlaşması kontrol edilir. Rulmanlarda bilye ve yatak yüzeyi, millerde eksenel ve çevresel boşluk mikrometreyle ölçülür. Senkromeçlerde sürtünme konisinin aşınması, debriyaj paketlerinde disk kalınlığı ve çelik plakaların ısıdan mavileşip mavileşmediği değerlendirilir. Mekatronik üniteyi bu sırada ayrı olarak test tezgahında çalıştırıyoruz; böylece montaj sonrası ikinci bir sorunla karşılaşılmıyor.
Ölçüm bittiğinde hangi parçanın değişeceğini, hangisinin kullanılabilir olduğunu yazılı olarak sunuyoruz. Onay olmadan parça siparişi vermiyoruz; orijinal, yenilenmiş ya da muadil parça tercihini bu aşamada birlikte belirliyoruz. Montajda tüm sızdırmazlık elemanları yenilenir, şanzıman koduna uygun spesifikasyondaki yağ dolumu yapılır, ardından temel ayar, adaptasyon ve yol testi gelir. Şanzıman ve mekatronik işlerimiz yapılan işe göre yazılı garanti kapsamındadır.
Çift kavramalı tarafta DQ200 kuru debriyajlı 7 vites, DQ250 ıslak 6 vites ve DQ381 ıslak 7 vites DSG ile Audi'nin DL382 ve DL501 S tronic üniteleri revizyon kapsamımızdadır. Tork konvertörlü tarafta Touareg, Q7 4L ve Cayenne gibi modellerde kullanılan Aisin Tiptronic (09G, 09M) şanzımanlar; manuel tarafta ise 02Q ve 0A6 gibi kutular var. Multitronic CVT ünitelerinde zincir ve pompa yenilemesini aynı söküm-ölçüm mantığıyla ele alıyoruz.
Aynı gövdeye sahip bir modelde motora göre farklı şanzıman takılabilir; örneğin Golf VII'de 1.4 TSI DQ200 taşırken GTI DQ250 taşır. Bu yüzden kesin tipi şanzıman kodundan doğruluyoruz; parça listesi, yağ tipi ve kapasite bu koda göre çıkar.
Her şanzımanın zayıf noktası farklıdır. DQ200'de kuru debriyaj aşınması ve aktüatör sorunları, DL501'de çift debriyaj yorulması ve akış plakası aşınması, Aisin ünitelerde valve body aşınması ve yağ kirlenmesi sık karşılaştığımız başlıklardır. Revizyon planını bu bilinen noktaları önceden hesaba katarak kuruyoruz.
En sık gördüğümüz yanlış, her sesi dişli sesi sanmak. Kalkışta gelen titreme çoğu zaman debriyaj ya da adaptasyon kaynaklıdır; rölanti takırtısı çift kütleli volandan gelebilir; soğukta sert geçiş kış aylarında belli bir ölçüde normaldir. Bu şikâyetlerle gelen bir aracı doğrudan sökmek hem gereksiz masraf hem de gereksiz risk doğurur.
Tersi de olur. Yazılım güncellemesi ya da yağ değişimiyle sesi bir süre bastırılan şanzıman, altındaki rulman aşınması ilerlediği için aylar sonra çok daha büyük hasarla geri döner. Yağda talaş varken yalnızca yağ değiştirmek sorunu ertelemekten başka bir işe yaramaz.
Üçüncü yanlış, kısmi revizyon. Sadece ses yapan rulmanı değiştirip diğerlerini yerinde bırakmak, aynı yağı ve aynı yükü paylaşan parçalar arasında ömür farkı yaratır. Biz gövdeyi açtığımızda sızdırmazlık elemanlarının tamamını, ölçü dışına çıkan tüm rulmanları ve yüzeyi bozulmuş tüm dişlileri birlikte ele alıyoruz. Çıkma şanzıman seçeneği de benzer bir belirsizlik taşır: geçmişi bilinmeyen bir kutuyu içini görmeden takmak, hangi parçanın ne durumda olduğunu bilmemek demektir.
Revizyonun ömrünü belirleyen ilk şey yağ disiplinidir. DSG ve DL382 S tronic ünitelerde üretici aralığı 60.000 km, DL501'de 40.000 km, Aisin Tiptronic'te 80.000 km'dir; DSG yağ ve filtre değişimini bu takvimde yaptırmak rulman ve dişli yüzeylerini temiz yağla korur. Revizyon sonrası ilk değişimi alıştırma kalıntılarını atmak için daha erken önerebiliriz; bunu teslimde size söyleriz.
Sürüş alışkanlıkları ikinci etken. Kısa duruşlarda vitesi N'ye almaya gerek yoktur, frene tam basmak yeterlidir. Asıl zarar veren, trafikte sürünerek ilerlemek ve yokuşta aracı gazla tutmaktır; her ikisi de debriyajı yarı kavrama konumunda ısıtır, bu ısı yağ yoluyla rulman ve dişlilere taşınır.
Üçüncüsü, yeni çıkan sese kulak vermek. Revizyondan sonra fark ettiğiniz her değişiklik, hafif bir uğultu, altta yağ izi ya da geçişlerde sertleşme, bize erken bildirildiğinde çoğu zaman küçük bir ayarla kapanır; aylarca sürülürse yeniden ölçüm gerektirebilir. Garanti süresi boyunca bu kontrolleri biz yapıyoruz.
Net fiyat, aracınızın durumuna göre söküm sonrası açıklanır. İşlem öncesinde yazılı onayınız olmadan çalışmaya başlamıyoruz.
Listede kendi aracınızı göremiyorsanız yine de bize ulaşın — VAG grubunun tüm platformunu okuyor ve çalışıyoruz.
Arıza kapsamına göre 3-7 iş günü. Sökme sonrası net süre ve maliyet tarafınıza iletilir.
Çıkma şanzımanın geçmişini ve iç durumunu bilemezsiniz; aynı kilometrede aynı aşınmayı taşıyor olabilir. Revizyonda ise her parça ölçülür, yalnızca ölçü dışına çıkanlar değişir ve sonuç yazılı garanti altına girer. Gövde çatlağı gibi onarılamaz hasar varsa bunu söküm sonrası açıkça söyler, seçenekleri birlikte değerlendiririz.
Hayır. Uğultu rulmandan gelebileceği gibi düşük yağ seviyesinden, eskimiş yağdan ya da şanzıman dışındaki bir parçadan da gelebilir. Önce yol testi, arıza kaydı ve yağ numunesiyle kaynağı daraltıyoruz; yağda talaş yoksa ve ses belirli bir parçayı işaret etmiyorsa söküm önermiyoruz.
Revizyon mekanik aksama odaklanır, ama mekatroniği sökümde ayırıp test tezgahında ayrıca kontrol ediyoruz. Testte solenoid, basınç ya da elektronik kart sorunu çıkarsa bunu teklife ayrı kalem olarak ekliyoruz. Sağlam çıkan mekatronik olduğu gibi geri takılır ve montaj sonrası adaptasyonu yapılır.
02Q ve 0A6 gibi manuel kutularda senkromeç konileri, dişliler, mil rulmanları, diferansiyel rulmanları ve keçeler ölçülüp yenilenir. Vites geçerken sürtme ya da belirli vitese zor girme çoğunlukla senkromeç aşınmasını gösterir. Debriyaj ve çift kütleli volan şanzıman indirilmişken birlikte değerlendirilir.
Evet. Yeni rulman, dişli ya da debriyaj paketi takıldığında kontrol ünitesinin öğrendiği eski kavrama noktaları ve basınç değerleri geçersiz olur. VCDS veya ODIS ile temel ayar ve adaptasyon yapılmadan sürülen şanzıman sert kalkış, sarsıntı ve yeni parçalarda erken aşınma yaşar. Bu adımı yol testinden önce biz yapıyoruz.
Yeni parçaların alıştırma döneminde yağa karışan ince kalıntıyı atmak için ilk değişimi üretici aralığından daha erken önerebiliriz; şanzıman tipine göre bunu teslimde belirtiriz. Sonrasında DSG ve DL382 için 60.000 km, DL501 için 40.000 km, Aisin Tiptronic için 80.000 km takvimi geçerlidir. Yoğun şehir içi kullanımda aralığı biraz kısaltmak şanzımanın lehinedir.
