Araç Yazılım Güncelleme & Kodlama

Bu iki kavram çoğu zaman karıştırılır. Yazılım güncellemesi (flaşlama), kontrol ünitesinin içindeki programın tamamen yenisiyle değiştirilmesidir; üretici bu yeni sürümle ünitenin çalışma mantığını, eşik değerlerini ya da hata tanıma biçimini düzeltir. Bu işi üreticinin servis yazılımı olan ODIS ile yaparız.

Kodlama ise programı değiştirmez; ünitenin hangi donanımla birlikte çalıştığını söyleyen ayarları belirler. Örneğin gösterge paneline aracın hangi dili kullanacağını, hangi uyarıları göstereceğini ya da hangi donanımın takılı olduğunu kodlama tanıtır. Yanlış kodlanmış bir ünite, sağlam bir parçayı arızalı gibi gösterebilir.

Üçüncü kavram adaptasyondur: ünitenin, bağlı olduğu mekanik parçanın güncel durumunu öğrenmesi. Şanzıman tarafında bunun en bilinen örneği DSG adaptasyonu ve temel ayardır; ayrıntısını DSG adaptasyon ve temel ayar rehberimizde anlatıyoruz. Kodlama ve adaptasyon işlerinde VCDS'i, fabrika yazılım güncellemelerinde ODIS'i kullanırız.

En sık işaret, mekanik olarak sağlam görünen bir sistemin tutarsız davranmasıdır. Soğukta ya da kalkışta sarsılan, belirli durumlarda geç vites değiştiren bir DSG, nedeni bulunamayan ve silindikten sonra geri gelen arıza kayıtları, sebepsiz yanıp sönen uyarı lambaları bu gruba girer. Bu belirtilerin hepsi yazılımdan kaynaklanmaz; ama yazılım sürümüne bakmadan teşhisi kapatmak eksik kalır.

İkinci durum parça değişimidir. Yeni ya da yenilenmiş bir kontrol ünitesi takıldığında, akü uzun süre bağlantısız kaldığında ya da bazı sensörler değiştiğinde ilgili ünitenin kodlanması veya adaptasyonunun yapılması gerekir. Bu adım atlanırsa parça doğru çalışmaz ve hata kaydı bırakır.

Bu belirtilerle gelen araçta önce bütün ünitelerin arıza hafızasını okur, canlı veriye bakarız. Sorunun yazılımda mı yoksa bir sensör, kablo ya da mekanik parçada mı olduğunu ayırmak için arıza tespit ve diagnostik çalışması güncellemeden önce gelir.

İlk adım kontroldür: aracı bağlar, ünitelerin mevcut yazılım sürümlerini ve üreticinin o ünite için yayınlanmış bir güncellemesi olup olmadığını kontrol ederiz. Ardından tüm ünitelerin kodlamasını ve uzun kodlamasını yedekleriz. Bu yedek, işlem sonrasında bir ayar beklenen sonucu vermezse önceki değerlere dönmemizi sağlar.

Güncelleme sırasında akü voltajının işlem boyunca dengeli kalması gerekir. Yazılım yüklenirken voltaj düşerse ünite yarım kalmış bir programla açılamaz hale gelebilir. Bu yüzden aküsü zayıf görünen araçta önce akü testini yaparız; gerekiyorsa akü değişimini güncellemeden önce konuşuruz.

Yükleme bittikten sonra ilgili ünitenin adaptasyonlarını ve gerekiyorsa temel ayarını yaparız. Son adım doğrulamadır: bütün ünitelerde yeniden arıza taraması yapar, ilgili fonksiyonu test eder, şanzıman ya da motor güncellemesi yapıldıysa yol testinde davranışı canlı veriyle teyit ederiz.

DSG ve S tronic şanzımanlarda TCU, yani şanzıman kontrol ünitesi, debriyajların ne zaman ve hangi basınçla kavrayacağını belirler. Üreticinin güncel sürümleri kalkış karakterini, soğuk havadaki geçişleri ve bazı yersiz hata kayıtlarını iyileştirebilir. Örneğin DQ381 şanzımanda kalkış sarsıntısı ve mekatronik yazılım uyumsuzluğu, bilinen ve yazılımla ilişkili şikâyetler arasındadır.

Yazılım ise aşınmış bir debriyajı, sızdıran bir solenoidi ya da basınç kaybeden bir mekatronik gövdesini düzeltmez. Böyle bir arızada güncelleme yalnızca belirtiyi kısa süreliğine yumuşatabilir. Ne zaman fayda sağlayıp ne zaman sağlamadığını DSG yazılım güncellemesi rehberimizde ayrıca anlatıyoruz.

Canlı veride debriyaj adaptasyon değerleri sınıra dayanmışsa ya da hidrolik basınç tutarsızsa yazılımla oyalanmak yerine donanım tarafına geçeriz. Bu durumda iş DSG mekatronik tamiri ya da debriyaj değişimi kapsamına girer ve yazılım güncellemesi, tamirin son adımı olarak uygulanır.

Bazı VAG araçlarda donanım fiziksel olarak mevcut olduğu halde ilgili özellik kodlamada kapalı gelir. Gösterge ya da multimedya dilinin değiştirilmesi, bazı konfor fonksiyonlarının açılması gibi işlemler yasal sınırlar içinde kodlamayla yapılabilir. Hangi özelliğin açılabileceği aracın donanımına ve ünitelerin sürümüne bağlıdır; bunu önceden kontrol eder, mümkün olmayanı açıkça söyleriz.

Emisyon kontrol sistemlerini devre dışı bırakan, airbag ve ABS gibi güvenlik sistemlerinin uyarılarını gizleyen ya da muayeneyi yanıltmaya yönelik hiçbir işlem yapmıyoruz. Bu tür değişiklikler hem yasal sorun doğurur hem de arızayı ortadan kaldırmak yerine görünmez hale getirir. Airbag ve ABS ünitelerinde yalnızca üreticinin öngördüğü güncelleme ve kodlamayı uygularız.

Kodlamayla açılan bir özellik, aracın başka bir ünitesini de ilgilendirebilir. Bu yüzden her değişiklikten sonra ilgili ünitelerde yeniden arıza taraması yapar, yeni bir kayıt oluşmadığını görmeden aracı teslim etmeyiz. Talep ettiğiniz değişiklik aracın davranışını beklenmedik biçimde etkileyecekse bunu işlemden önce açıkça söyleriz.

En yaygın yanlış, her şikâyeti yazılıma bağlamaktır. Güncelleme sonrası düzelmeyen bir belirtiyle karşılaşan araç sahibi, çoğu zaman arıza tespiti yapılmadan işe başlandığı için zaman ve para kaybeder. Bizim sıramız değişmez: önce teşhis, sonra gerekiyorsa güncelleme.

İkinci yanlış, yedek almadan kodlamaya girişmektir. Bilinmeyen bir kaynaktan alınan hazır değerlerle yapılan kodlama, başka bir ünitede hata kaydına ya da bir fonksiyonun kaybolmasına yol açabilir; orijinal değerler yedeklenmemişse geri dönmek zorlaşır. Üçüncüsü, yazılım güncellemesinden sonra adaptasyonu atlamaktır; özellikle şanzıman tarafında bu adım atlanırsa geçiş kalitesi güncelleme öncesinden daha kötü olabilir.

Dördüncü yanlış, güncellemeyi bir kez yapıp unutmaktır. Üretici bazı ünitelere zaman içinde yeni sürümler yayınlayabilir; periyodik bakım ya da arıza tespiti sırasında yazılım sürümlerine göz atmak, küçük şikâyetleri büyümeden yakalamanın kolay bir yoludur. Bunu ayrı bir iş olarak değil, aracı bağladığımız her seferde rutin kontrolün parçası olarak yaparız.